Architecturale verlichting: licht dat het gebouw volgt
Bij architecturale verlichting is het armatuur geen voorwerp dat later in een ruimte wordt gehangen, maar onderdeel van het gebouw zelf. De maat volgt de maat van de ruimte, de lijn volgt de lijn van het plafond of de trap, en de afwerking hoort bij de materialen die de architect al gekozen heeft. Quasar Holland werkt zo sinds jaar en dag samen met architecten en interieurontwerpers: wij ontwerpen en bouwen decoratieve armaturen in Giessen die zich naar een gebouw voegen in plaats van ertegenin te gaan. Op deze pagina leest u wat architecturale verlichting in de praktijk betekent, hoe zo’n traject samenloopt met het bouwproces, welke informatie wij van u nodig hebben en waar het in projecten meestal misgaat wanneer licht pas laat op de agenda komt.
Wat architecturale verlichting onderscheidt van gewone armaturen
Het verschil is niet technisch maar volgordelijk. Bij een gewoon armatuur staat het gebouw vast en zoekt u er een lamp bij die past. Bij architecturale verlichting loopt het andersom: de opgave komt uit het gebouw en het armatuur wordt daarop ontworpen. Dat begint bij maat. Een atrium van tien meter hoog vraagt om een object dat die hoogte pakt, en zo’n maat bestaat niet in een catalogus, dus wordt hij getekend. Het gaat verder bij lijnen. Een trap die in een boog omhoog loopt, een plafond dat een knik maakt, een gevel met een ritme in de kolommen: dat zijn allemaal gegevens waar het licht zich naar kan voegen, en wanneer dat lukt, ziet het eruit alsof het armatuur er altijd al was. En het gaat over materiaal. Wanneer de balie in messing is uitgevoerd en de trapleuning in geborsteld staal, dan bepaalt dat welke afwerking het armatuur krijgt, want een lichtobject dat qua toon net naast de rest van het interieur zit, blijft altijd als vreemd element zichtbaar. Er zit nog een derde laag onder, die minder zichtbaar is maar in projecten het zwaarst weegt: de integratie met de bouw. Ophangpunten moeten in de constructie zitten voordat het plafond dicht gaat, kabelwegen moeten getekend zijn, en het dim- of besturingssysteem van het gebouw bepaalt welke drivers erin komen. Dat is precies waarom wij liever vroeg aanschuiven dan laat. Goede architecturale verlichting is voor een flink deel gewoon op tijd de juiste vragen stellen, en dat kost in de tekenfase een middag en achteraf een verbouwing. Hoe dit soort projecten bij ons loopt, van kantoor tot publieke ruimte, staat op onze pagina over projectverlichting.
Samenwerken met architect en specifier
De meeste van onze projecten beginnen met een architect of interieurontwerper die een idee heeft maar nog geen armatuur. Soms is dat een schets, soms een moodboard, soms alleen een zin als: hier moet iets hangen dat de hoogte pakt zonder de trap dicht te zetten. Vanaf dat punt werken wij mee. Wat wij nodig hebben is bescheiden en concreet: een plattegrond, een doorsnede met de plafondhoogte, een indruk van de materialen in de ruimte, en informatie over de installatie, dus welk besturingssysteem er komt en wat de constructie kan dragen. Met die vier dingen kunnen we een eerste voorstel maken, meestal met een paar varianten in maat en opbouw. Voor de tekenaars onder u leveren we pcon 3D-modellen, zodat u het armatuur meteen in uw eigen model kunt plaatsen en de maatvoering kunt controleren voordat er iets vastligt. Dat scheelt in de praktijk hele overlegrondes. De catalogi met de collectie en de technische gegevens staan op onze downloadpagina, samen met die modellen. In de uitvoering blijft de dealer de partij die levert, en wij begeleiden het ontwerp en de engineering rechtstreeks. Voor specifiers is dat een prettige constructie: u hebt één aanspreekpunt voor het ontwerp en één voor de levering, en die twee zijn op elkaar ingespeeld. Wat wij niet doen is de installatie, want wij zijn ontwerper en fabrikant en geen installateur. De montage gebeurt door de installateur van het project, en wij leveren de tekeningen, de montagegegevens en waar nodig begeleiding op locatie zodat die montage in één keer goed gaat.
Armaturen die zich naar een gebouw voegen
Grid suspension
Frame suspension
Lum wall-lamp
Cosmos Square 100 suspension
Cosmos Vertical suspension
- Plattegrond en doorsnede met de plafondhoogte
- Materialen en afwerkingen die in het interieur al vastliggen
- Het dim- of besturingssysteem van het gebouw
- Wat de plafondconstructie kan dragen en waar de ophangpunten kunnen
- De bouwplanning, met de datum waarop het plafond dichtgaat
- Vanaf welke punten het armatuur het vaakst gezien wordt
Waar architecturale verlichting in projecten misgaat
Er zijn een paar terugkerende patronen, en ze hebben bijna allemaal met timing te maken. Het eerste is het ophangpunt. Wanneer het armatuur pas wordt gekozen nadat het plafond dicht is, moet de constructie achteraf worden aangepast of moet het ontwerp lichter worden dan het zou moeten zijn. Dat is zonde, want een ophangpunt kost in de tekenfase niets en achteraf veel. Het tweede is het besturingssysteem. Gebouwen krijgen tegenwoordig een centraal systeem voor licht, zonwering en klimaat, en de drivers in een armatuur moeten daarop aansluiten. Wordt dat pas bij levering ontdekt, dan hangt er een prachtig object dat niet meebeweegt met de rest van het gebouw. Het derde is de bereikbaarheid. Een armatuur op twaalf meter hoogte ziet er op de tekening geweldig uit, maar iemand moet er over vijf jaar bij kunnen. In sommige projecten lossen we dat op met een takelsysteem, in andere is het eenvoudiger om periodiek een hoogwerker binnen te rijden, maar het is in beide gevallen een keuze die vooraf gemaakt moet worden en niet na oplevering. Het vierde patroon is subtieler: er wordt te veel licht in één laag gestopt. Een indrukwekkend object aan het plafond kan geen werkverlichting, sfeerverlichting en accentverlichting tegelijk zijn, en wanneer het dat toch moet, wordt het geen van drieën goed. Een goed lichtplan verdeelt die taken. Hoe u dat opbouwt, met welke lagen en in welke volgorde, leest u in ons artikel over het lichtplan. Wie die vier punten vroeg afvinkt, houdt in de uitvoering vrijwel altijd zijn oorspronkelijke ontwerp overeind.
Van collectie naar maatwerk
Niet elk project vraagt om een nieuw ontwerp. Een deel van onze collectie is juist ontstaan uit projectvragen en is daardoor geschikt voor ruimtes met hoogte en schaal, in verschillende formaten en afwerkingen. Wanneer een bestaand model past, is dat vaak de snellere en rustigere route: bekende maatvoering, bekende doorlooptijd, beschikbare 3D-modellen. Waar het overgaat in maatwerk is meestal op één van drie punten. De maat past niet, omdat de ruimte om iets vraagt dat tussen twee standaarden in valt of er ver boven uit gaat. De afwerking past niet, omdat het interieur een tint vraagt die niet in de standaardreeks zit. Of de opbouw past niet, omdat de ruimte een asymmetrische opstelling nodig heeft, of een compositie die een boog volgt, of een frame dat een bestaande constructie omzeilt. In al die gevallen tekenen en engineeren we een variant, en produceren we die in de eigen werkplaats. Dat is meteen de reden dat wij vasthouden aan productie in Giessen: bij een maatwerkarmatuur lopen ontwerp, engineering en uitvoering door elkaar heen, en dan wilt u die drie in één huis hebben. Doorlooptijden liggen doorgaans tussen acht en zestien weken na goedkeuring van het ontwerp, afhankelijk van de complexiteit, de afwerking en het aantal armaturen. Bij grotere projecten stemmen we de productie af op de bouwplanning, zodat de armaturen niet weken op de bouw staan te wachten of, erger, te laat zijn. Hoe zo’n traject stap voor stap verloopt, van briefing en schets tot engineering en montage, leest u op onze pagina over maatwerk verlichting.
Veelgestelde vragen over architecturale verlichting
Wanneer moet ik Quasar bij een project betrekken?
Het liefst in de ontwerpfase, voordat de plafondconstructie en de kabelwegen vastliggen. Dan kunnen ophangpunten, gewicht en besturing meteen goed worden meegenomen. Later aanhaken kan, maar dan is er minder vrijheid in maat en opbouw.
Levert Quasar pcon 3D-modellen?
Ja. De pcon 3D-modellen en de catalogi staan op onze downloadpagina, zodat u de armaturen in uw eigen model kunt plaatsen en de maatvoering kunt controleren voordat er iets besteld wordt.
Verzorgt Quasar ook de installatie?
Nee. Wij zijn ontwerper en fabrikant, geen installateur. De montage doet de installateur van het project. Wij leveren de tekeningen en de montagegegevens en begeleiden waar nodig op locatie, zodat het in één keer goed gaat.
Hoe verloopt de levering bij een project?
De levering loopt via ons internationale dealernetwerk. Wij begeleiden het ontwerp en de engineering rechtstreeks met u en de architect, en stemmen de productieplanning af op de bouwplanning van het project.
Werkt u aan een atrium, een lobby, een trappenhuis of een kantoor waar het licht onderdeel van de architectuur moet zijn, leg de opgave dan aan ons voor. Stuur uw plattegrond en doorsnede met de plafondhoogte mee, samen met de materialen die al vastliggen en het besturingssysteem van het gebouw, dan komen wij met een voorstel voor maat, opbouw en afwerking, en kijken we of een model uit de collectie volstaat of dat architecturale verlichting op maat de betere route is. Bekijk onze collectie voor een indruk, download de catalogi en de pcon 3D-modellen voor uw eigen tekening, of kom langs in de showroom in Giessen. Bellen kan via +31 (0)183 447887 en mailen via info@quasar.nl.
