Maatwerk verlichting van eerste schets tot oplevering
Maatwerk verlichting begint meestal met een ruimte waarin niets uit een catalogus past. Een vide die te hoog is voor het grootste standaardmodel, een tafel van zes meter waar geen enkele hanglamp bij in verhouding staat, of een interieur waarin de afwerking van het armatuur precies moet aansluiten op het meubilair. Quasar Holland ontwerpt en bouwt dat soort armaturen sinds 1992 in de eigen werkplaats in Giessen, voor woonhuizen, hotels, restaurants, theaters, kantoren en publieke ruimtes, wereldwijd. Op deze pagina leest u hoe dat traject verloopt, van briefing en schets via materiaalkeuze en engineering naar productie en plaatsing. U leest ook wat u zelf aanlevert, waar de doorlooptijd door bepaald wordt en op welk moment maatwerk verlichting loont ten opzichte van een model uit de collectie aanpassen.
Wanneer maatwerk verlichting de betere keuze is
Niet elk project heeft maatwerk nodig, en het is eerlijker om dat vooraf te zeggen. In veruit de meeste gevallen begint een project namelijk bij een bestaand ontwerp dat wordt aangepast: een compositie die uit acht elementen bestaat in plaats van vijf, een andere afwerking, of langere ophangkabels. Dat is sneller, goedkoper en het resultaat is even specifiek als een ontwerp dat blanco begint. Volledig maatwerk komt in beeld zodra de vorm zelf niet klopt met de ruimte. Denk aan een armatuur dat een gebogen wand moet volgen, een lichtlijn die over een trap loopt, een ontwerp dat een logo of een architectonisch motief opneemt, of een constructie die om een bestaande kolom heen moet vallen. Ook praktische eisen kunnen de doorslag geven: een afwerking die tegen chloor moet kunnen, een gewicht dat onder een bepaalde grens moet blijven vanwege de dakconstructie, of een armatuur dat in delen naar boven moet omdat het trappenhuis te smal is. Het derde geval is samenhang. Wanneer een hotel over vijf ruimtes één lichtfamilie wil met steeds een andere maat, is een maatwerkreeks logischer dan vijf losse keuzes. Wat in al deze situaties helpt, is vroeg schakelen. Een gesprek in de ontwerpfase kost een uur, een aanpassing nadat het plafond dicht is kost een week. Weet u nog niet welke kant het opgaat, kijk dan eerst in de collectie welke families zich lenen voor aanpassing. In het gesprek dat daarop volgt wordt meestal binnen een half uur duidelijk of maatwerk verlichting nodig is of dat een aangepast model volstaat, en dat scheelt u een hoop tekenwerk vooraf.
Ontwerpen die uit projectvragen zijn ontstaan
Citadel composition suspension
Cloud suspension
Philae suspension
Rosetta suspension
Pixel Sphere suspension
Fieltebek suspension
Het traject stap voor stap
Het begint met een briefing. Daarin staat wat de ruimte is, wat er moet gebeuren en welke sfeer u zoekt, aangevuld met tekeningen en referentiebeelden. Op basis daarvan maken wij een schetsontwerp, meestal in meerdere richtingen, zodat er iets te kiezen valt in plaats van iets goed te keuren. Zodra een richting vastligt, volgt de materiaalkeuze. Dat is een aparte stap en geen detail, want messing, staal, glas en kristal gedragen zich verschillend in licht en vragen elk een andere constructie. Bij twijfel maken wij monsters van de afwerking, omdat kleur en glans zich op een scherm nauwelijks laten beoordelen. Daarna gaat het ontwerp naar engineering. Daar wordt uitgerekend hoe het armatuur wordt opgebouwd, wat het weegt, hoe het wordt opgehangen en hoe de onderdelen later vervangen kunnen worden. Die laatste vraag hoort erbij, want een armatuur dat tien jaar in een hotel hangt moet onderhouden kunnen worden. Vervolgens gaat het in productie in Giessen, waar het armatuur wordt gebouwd, gemonteerd en getest voordat het de deur uitgaat. Het traject eindigt met plaatsing en oplevering, waarbij de ophanglengtes op maat worden aangeleverd zodat er ter plekke niets ingekort hoeft te worden. Omdat ontwerp, engineering en productie in hetzelfde gebouw zitten, blijven de lijnen kort en kunt u tussentijds bijsturen zonder dat het hele proces opnieuw begint. Wat dit traject onderscheidt van maatwerk verlichting die elders wordt ingekocht, is dat de ontwerper, de constructeur en de monteur elkaar in hetzelfde pand spreken. Een vraag over een ophangpunt is daardoor een gesprek van vijf minuten en geen mailwisseling van een week.
Wat u aanlevert voor maatwerk verlichting
Hoe concreter uw aanlevering, hoe sneller er iets bruikbaars terugkomt. In de praktijk redden wij het met verrassend weinig, mits het de juiste dingen zijn. De plattegrond en de doorsnede zijn het belangrijkst, want daaruit volgen de maat en de ophanghoogte. Daarnaast helpt het om te weten wat er onder het armatuur staat of gebeurt, omdat een tafel, een trap of een looproute de verhoudingen bepaalt. De gewenste sfeer laat zich het beste overbrengen met een handvol referentiebeelden; dat werkt beter dan een beschrijving in woorden, omdat begrippen als warm of ingetogen voor iedereen iets anders betekenen. Verder is het praktisch om vroeg te weten wat de constructie aankan, welke materialen er in het interieur zitten en of er eisen zijn rond onderhoud, vocht of bereikbaarheid. Werkt u met een lichtontwerper, dan is het lichtplan uiteraard het startpunt; hoe u dat opbouwt staat op de pagina over een lichtplan. Voor architecten en specifiers leveren wij catalogi en pcon 3D-modellen, zodat u een ontwerp alvast in uw eigen tekening kunt plaatsen. Ontbreekt er iets, dan is dat zelden een reden om te wachten: werken wij vaak al met een eerste schets terwijl de laatste materiaalkeuzes nog lopen. Het is wel belangrijk dat de plafondhoogte en het draagvermogen vroeg bekend zijn, want die twee bepalen de buitengrenzen van wat er mogelijk is. Een foto van de ruimte in de huidige staat helpt vaak meer dan mensen denken, ook als er nog gebouwd wordt. Hieronder staat het rijtje waarmee wij vrijwel altijd vooruit kunnen:
- Plattegrond en doorsnede met de plafondhoogte
- Wat er onder het armatuur komt: tafel, trap, bar of niets
- Een paar referentiebeelden van de gewenste sfeer
- De materialen en kleuren die al vastliggen in het interieur
- Wat de constructie aan gewicht kan dragen
- Eisen rond vocht, onderhoud en bereikbaarheid
- De planning: wanneer moet het hangen
Materialen, afwerkingen en engineering
Materiaal is bij Quasar het uitgangspunt van het ontwerp en niet de laatste stap. Messing veroudert en krijgt met de jaren een warmere toon, wat het geschikt maakt voor interieurs die mogen meegroeien. Staal geeft de dunne, strakke lijnen die grote ontwerpen nodig hebben om licht te blijven ogen, zoals bij families als Kengi en Grid goed te zien is. Glas en kristal breken het licht en maken van één lichtbron tientallen reflecties, waardoor een armatuur ook op een lage stand aanwezig blijft. Daar bovenop komt het palet aan afwerkingen, van zwart en wit tot zilver en koperkleurig en bij een aantal families ook gekleurde uitvoeringen, en dat palet is precies de reden dat hetzelfde ontwerp in een monumentaal pand net zo goed kan liggen als in een nieuwbouwvilla. In de engineering komt dat allemaal samen. Daar wordt bepaald hoe de constructie eruitziet, hoe het gewicht wordt verdeeld over de ophangpunten, hoe de bekabeling wegvalt in het ontwerp en hoe de onderdelen bereikbaar blijven. Omdat de productie in Giessen staat, blijven onderdelen ook over langere tijd leverbaar. Voor projecten waar armaturen tien jaar of langer moeten meegaan is dat vaak de doorslaggevende reden om voor maatwerk te kiezen in plaats van voor een geïmporteerd product. Wilt u eerst zien wat de collectie aan vormen en afwerkingen biedt, kijk dan bij exclusieve verlichting. Bij maatwerk verlichting geldt bovendien dat een afwerking uit het bestaande palet sneller en voorspelbaarder is dan een speciaal aangemaakte kleur, dus als de planning krap is loont het om daar eerst naar te kijken.
Doorlooptijd, montage en oplevering
Reken voor een volledig maatwerktraject op een doorlooptijd in weken en niet in dagen. Hoeveel weken hangt af van de complexiteit van het ontwerp, van de gekozen materialen en van hoe snel de tussenstappen worden goedgekeurd. Een aangepast bestaand model gaat sneller dan een ontwerp dat blanco begint, en een afwerking uit het standaardpalet gaat sneller dan een speciale. Wat de planning vooral vertraagt zijn onduidelijke beslissingen, dus het loont om vooraf af te spreken wie akkoord geeft op de schets en op het monster. Plan het traject in vanaf het moment dat de indeling vastligt, dus ruim voordat de elektricien de leidingen trekt. Bij de montage komt de constructie terug: het gewicht en het type ophanging moeten bekend zijn bij de aannemer voordat het plafond dichtgaat, want een extra balk inbrengen achteraf is een dure ingreep. Wij leveren die gegevens vooraf aan, samen met de ophanglengtes op maat, zodat de montage een kwestie van uitlijnen is en niet van improviseren. Bij oplevering leggen wij vast welk armatuur waar hangt en in welke uitvoering, inclusief de onderdelen. Dat klinkt als een formaliteit, maar bij een storing of een verbouwing jaren later is dat het document waarmee alles zonder zoekwerk te herstellen is. Voor grote of hooggelegen armaturen bespreken wij vooraf hoe het onderhoud straks praktisch gaat, want dat bepaalt vaak mede de keuze. Gaat het om een horecaproject, dan staat de specifieke aanpak op de pagina over horeca verlichting, en voor hoge ruimtes vindt u meer bij grote verlichting. Spreek tot slot af wie het armatuur in ontvangst neemt en waar het tot de montage droog en stofvrij kan staan, want op een bouwplaats is dat zelden vanzelfsprekend.
Veelgestelde vragen over maatwerk verlichting
Hoe lang duurt een maatwerktraject?
Dat loopt in weken en niet in dagen, afhankelijk van de complexiteit van het ontwerp, de gekozen materialen en de snelheid waarmee tussenstappen worden goedgekeurd. Hoe vroeger u aanhaakt, hoe makkelijker het in de bouwplanning past.
Kan een bestaand model naar een andere maat worden geschaald?
Vaak wel, zeker bij families die uit herhaalbare elementen bestaan. Of het in uw geval kan hangt af van het model en van de constructie. Leg de situatie voor met plattegrond en plafondhoogte, dan krijgt u daar snel uitsluitsel over.
Werkt Quasar samen met mijn interieurarchitect?
Ja, dat is eerder regel dan uitzondering. De meeste projecten lopen via een interieurarchitect, een projectinrichter of een lichtontwerper, en wij denken mee vanuit de armaturen terwijl zij het interieur bewaken.
Kan ik het ontwerp vooraf zien?
U krijgt een schetsontwerp en waar nodig monsters van de afwerking. Voor architecten leveren wij daarnaast pcon 3D-modellen, zodat het armatuur in uw eigen tekening te beoordelen is voordat er iets gebouwd wordt.
Blijven onderdelen later leverbaar?
Ja. De armaturen zijn opgebouwd uit vervangbare onderdelen en de productie staat in Giessen, waardoor onderdelen ook na jaren beschikbaar blijven. Voor hotels en theaters is dat vaak een van de redenen om voor Quasar te kiezen.
Heeft u een ruimte waarin de collectie net niet toereikend is, leg hem dan aan ons voor. Stuur uw plattegrond en doorsnede met de plafondhoogte, plus een paar referentiebeelden van de sfeer die u zoekt, dan laten wij zien wat maatwerk verlichting in uw situatie zou opleveren en of een aangepast model uit de collectie sneller tot hetzelfde resultaat leidt. Download de catalogi en de pcon 3D-modellen om alvast in uw eigen tekening te werken, of plan een bezoek aan de showroom in Giessen om de afwerkingen en de opbouw in het echt te zien. Bel +31 (0)183 447887 of mail info@quasar.nl, dan plannen wij een eerste gesprek in. Wij denken graag mee, ook wanneer nog niet vaststaat of het maatwerk verlichting wordt of een model uit de collectie.
